Geld, boeken, geld

Lisa van Campenhout

Eén van de eerste personen die ik interviewde voor Absint was Valentine van der Lande, de oprichtster van TenPages.com. TenPages.com was een crowdfundingwebsite voor boeken. Iedereen die een manuscript had geschreven, kon de eerste tien pagina’s hiervan op TenPages.com zetten, zodat anderen hier aandelen in konden kopen. Verkocht je alle 2000 aandelen (van €5,- per stuk), dan zorgde TenPages.com ervoor dat je manuscript aan een uitgeverij gesleten werd.

Een fantastisch concept, vond ik. Opvallen bij een uitgeverij is tussen die andere miljoen Nederlandse wannabe-auteurs namelijk zo makkelijk nog niet. TenPages.com vond ik heerlijk democratisch, omdat je hierbij niet afhankelijk was van diegene die jouw manuscript van de stapel plukte, maar van iedereen en van niemand tegelijk. Als je echt een goed manuscript had geschreven en maar hard genoeg werkte om de wereld hiervan op de hoogte te brengen, kon je zo dus gewoon uitgegeven worden bij een Echte Uitgeverij. Leek me. Dat de boeken van TenPages.com vrij slecht verkochten en zowel schrijvers als aandeelhouders hier niet echt aan verdienden, vond ik niet zo belangrijk. Wie gepubliceerd wordt, mag niet klagen over zoiets futiels als het betalen van de huur.
Ik vond TenPages.com zo’n geweldig concept dat ik hier een paar maanden geleden zelfs solliciteerde voor een stageplaats. Gelukkig hebben ze toen iemand anders aangenomen, want op 7 februari werd bekend dat TenPages.com alle werkzaamheden moest neerleggen.

Goede ideeën zijn leuk, maar van goede ideeën alleen kun je niet leven. Financieel rendabel zijn is voor een bedrijf nog altijd heel erg nodig. Vorige dinsdag bleek dat TenPages.com niet kon stoppen zonder een faillissement aan te vragen. Natuurlijk is dit niet alleen te wijten aan het concept: de gehele boekenwereld gaat op dit moment niet bepaald lekker. Kijk maar naar dat drama met Polare: de twintig Nederlandse boekwinkels die bij deze boekhandelsketen hoorden, moeten los van elkaar worden verkocht.
Van zoveel financiële rampspoed wordt niemand vrolijk, maar aan de andere kant levert het ook weer nieuwe toekomstperspectieven op. Zo willen de medewerkers van de Rotterdamse Polare-vestiging (lokaal nog steeds bekend als Donner) de winkel zelfstandig overnemen in de hoop de zaak weer in oude glorie te herstellen. Hier zien veel Rotterdammers wel wat in: de Facebookpagina ‘Donner moet blijven’ heeft al bijna 13.000 likes. Niet vreemd, want de boekwinkel is een begrip in Rotterdam en omstreken. En dat moet zo blijven, aldus de medewerkers. Hoe zij dit willen bereiken? Op een heerlijk democratische manier: met crowdfunding. De initiatiefnemers hopen minimaal € 250.000 op te halen om Donner als zelfstandige boekhandel terug te krijgen en ook nog eens een “gezonde startpositie” mee te geven.
Maandagavond blijken boekliefhebbers uit Rotterdam en omstreken al € 100.880 te hebben geïnvesteerd: dat is 40% van het doelbedrag. Het gaat dus de goede kant op – zeker als je bedenkt dat de doorstart niet alleen een fris financieel begin betekent, maar er waarschijnlijk ook nog eens voor zal zorgen dat de investeerders zich meer betrokken gaan voelen bij de boekhandel. Dit moet leiden tot het wat vaker pakken van de metro richting Beurs voor de aanschaf van een nieuw boek, in plaats van het lekker lui te bestellen bij Bol.com. Terug naar oude tijden, dus.

Voor Dekker v.d. Vegt uit Nijmegen ziet de ouderwetse toekomst er al helemaal veelbelovend uit. Deze boekwinkel heeft ook zelfstandigheid proberen te crowdfunden – en dat is reeds gelukt. Zondagmiddag zat de winkel met een iets bescheidener doelbedrag van € 75.000 al op 66%, maandagavond is er al meer dan 100% opgehaald. Dekker v.d. Vegt is voor voorlopig ‘gered’. De boekwinkel zal spoedig worden geopend, waarna de eigenaren de zaak opnieuw het culturele middelpunt van de stad willen maken, net als wat Donner in Rotterdam wil bereiken.
Ook veel Polare-winkels in andere steden zullen waarschijnlijk weer worden geopend onder hun vroegere naam, in de hoop de winkels een beetje van de vroegere glans te geven. Het Amsterdamse Scheltema zal waarschijnlijk geen doorstart krijgen middels crowdfunding, maar potentiële kopers lijken ook allemaal vooral het oude Scheltema in ere te willen herstellen. Het enige verschil met vroeger: dit keer moet er wel iets meer geld verdiend worden.

TenPages.com is opgericht om de boekenwereld wakker te schudden, om vernieuwing te brengen in de conservatieve boekenwereld. In het interview met Absint vertelde Valentine dat ze niet zeker wist of TenPages.com over vijf jaar nog wel in dezelfde vorm zou bestaan. Die opmerking vond ik een beetje jammer: never change a winning team, dacht ik toen nog. Helaas bleek het niet helemaal een winning team te zijn. Of onze oude boekwinkels de volgende ronde wel gaan overleven, kan ik alleen maar hopen. Niet omdat ik boeken bestellen via internet niet veel handiger vind, maar omdat een stad zonder boekwinkels me toch maar grauw en eentonig lijkt (nog meer ruimte voor winkels vol met in Bangladesh gefabriceerde T-shirts?). Wellicht zal er snel weer een vernieuwer opstaan, iemand met een rendabel idee dat de boekenwereld redt en deze wereld en passant ook nog een beetje mooier maakt. Of wellicht is de Nederlandse bevolking nu zo geschrokken van al die rampspoed dat boekliefhebbers massaal naar de stad rennen om de boekhandelskassa te spekken. Dat zou pas een echt mooie vorm van crowdfunding zijn.

Gepubliceerd door Lisa van Campenhout - 3 maart 2014, 20:29

tags: , , , ,

reageren